— Dom i mieszkanie

Każdy kto oglądał Titanica Oliviera Stone’a pamięta scenę, w której Kate Winslet i Leonardo DiCaprio spotykają się na balu urządzanym przez kapitana okrętu. Wtedy właśnie Leo spogląda szukając wzrokiem swojej ukochanej, dostrzega ją majestatycznie schodzącą z pięknych drewnianych schodów, prowadzących na salę gdzie zgromadzili się zaproszeni goście. Schody z Titanica stały się poniekąd symbolem przepychu i luksusu podobnie jak cały statek.

Projektowanie schodów takich, które mają prowadzić do reprezentacyjnych komnat, samo z siebie narzuca projektantowi stworzenie czegoś co nie tylko ma być praktyczne, ale przede wszystkim ma pełnić funkcję reprezentacyjną. Schody na wspominanym Titanicu były wykonane z ciemnego i bardzo elegancko wyglądającego drewna. Były odpowiednio skomponowane z resztą sali, która również wykończona była ciemnym drewnem. To pokazuje, że schody muszą być elementem związanym z pokojem, do którego prowadzą, lub z którego wychodzą. Całość aranżacji musi być spójna inaczej może się do niej wedrzeć niepożądany chaos. Coś takiego wychodziło Goyi w jego projektach. Nie każdy architekt jest jednak takim geniuszek jak Goya i nie każdy może sobie pozwolić na taką ekstrawagancję. Zazwyczaj projektowanie schodów prowadzących do pomieszczeń reprezentatywnych sprowadza się do bazowania na tradycyjnych wzorcach. Jest jednak ściśle związane (a przynajmniej powinno być) z historią i stylem samego budynku, w którym się mają znajdować.

Jeżeli budynek wykonany jest w nowoczesnym stylu, to schody prowadzące np. do sali konferencyjnej mogą mieć futurystyczne kształty lub być wykonane z nowoczesnych materiałów. W przypadku jednak gdy sala konferencyjna albo balowa znajduje się w starej kamienicy lub budynku stylizowanym na dany porządek architektoniczny, wtedy schody muszą być odpowiednio dopasowane zarówno pod względem typu, wyglądu poszczególnych elementów, jak i rodzaju materiału z jakiego powinny zostać stworzone. Przy klasycznych konstrukcjach stosuje się materiały powszechnie przyjęte za eleganckie i schody wykonuje się z kamienia (marmur, granit, bazalt). Na pewno kamień jest materiałem idealnym w przypadku schodów zewnętrznych, które prowadzą na taras sali balowej, do wnętrz też jednak pasuje idealnie. Należy pamiętać o tym, że schody są integralną częścią każdej sali balowej, nie powinny być więc ukryte, ale odpowiednio przez architekta uwypuklone na tle całej konstrukcji. Projektowanie schodów tego typu nie jest łatwe, ale efekt końcowy ich wykonania po prostu zapiera dech w piersiach.

Drewno dekoracyjne nie można nazwać typowym materiałem budowlanym. Drewno budowlane stosowane jest podczas stawiania konstrukcji stropowej lub formowania więźby dachowej. Takie drewno jest odpowiednio zaimpregnowane jeszcze w fazie produkcji. Impregnacja drewna budowlanego polega na długotrwałej „kąpieli” w impregnacie. Belki drewniane są umieszczane w specjalnie do tego przygotowanych wannach wypełnionych impregnatem. Długotrwała kąpiel sprawia, że materiał ochronny wnika głęboko w powierzchnię drewna sprawiając, że staje się mocniejsze i wytrzymalsze. Z kolei impregnacja drewna dekoracyjnego polega na nanoszeniu specjalnie przygotowanego roztworu na powierzchnię drewnianą, która nie stanowi elementu konstrukcyjnego budynku.

Jak zatem określić powierzchnię schodów drewnianych. Projektowanie schodów drewnianych wymaga odpowiedniego połączenia ze sobą drewna budowlanego i dekoracyjnego. Drewno budowlane stanowi trzon całej konstrukcji z kolei drewno dekoracyjne jest stosowane jako element wykończeniowy stopni lub balustrady. Takie połączenie sprawia, że schody drewniane wymagają dodatkowej ochrony. Projektowanie schodów tego typu wymaga od projektanta zwrócenia uwagi również na to jakie materiały będą potrzebne do tego aby schody służyły przez długie lata. Stanowią przecież wizytówkę domu, a są przecież takim elementem konstrukcji budynku, który jest narażony na częste użytkowanie, a co za tym idzie na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych. Schody potrzebują zatem takiego impregnatu, który nie tylko ochroni je przed ścieraniem, ale również pogłębi ich kolor i nada drewnu odpowiedni blask. Na szczęście preparatów spełniających takie funkcje na rynku nie brakuje.

Impregnaty do drewna dekoracyjnego stosuje się zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz budynku. Oznacza to, że zakupiony preparat można stosować zarówno przy schodach drewnianych prowadzących na piętro, jak i przy meblach ogrodowych. Impregnaty nadają drewnu odpowiedni kolor (same dostępne są w kilku wersjach kolorystycznych) sprawiają, że nabiera odpowiedniego blasku, podkreśla widoczną strukturę słojów. Impregnaty przede wszystkim chronią jednak drewno przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Meble ogrodowe dla przykładu są narażone na działanie promieni UV, biokorozję, niszczenie przez pasożyty, opady deszczu czy bakterie. Wymagają zatem specjalnej pielęgnacji. Takie drewno należy odpowiednio pokryć impregnatem tak, żeby wchłonął on głęboko wewnątrz drewnianej struktury. Tylko dzięki temu drewno będzie odpowiednio wytrzymałe. Dlatego najczęściej pokrywa się je trzema lub czterema warstwami preparatu. Tylko to daje gwarancję odpowiedniej ochrony dla drewnianej powierzchni. Jedna warstwa impregnatu to bowiem za mało aby zapewnić drewnianym meblom, schodom i jakiejkolwiek innej drewnianej powierzchni odpowiednią ochronę.

Projektowanie schodów, które miały zostać wykonane z drewna kiedyś należało do stolarza. Mistrz stolarski tworzył rysunek techniczny na podstawie wymiarów pomieszczenia i otworu stropowego. Te wymiary były mu potrzebne do stworzenia odpowiedniego projektu. Stolarz proponował rodzaj drewna, które miało zostać użyte do wykończenia schodów, proponował również model, który według niego pasowałby idealnie do danej powierzchni mieszkania. Są bowiem różne rodzaje schodów, a typ który ma się znaleźć w danym domu jest uzależniony od przestrzeni jaką gospodarz chciałby na schody przeznaczyć. Jeżeli tej przestrzeni nie ma za wiele to trzeba się decydować na taki model schodów, który jej dużo nie potrzebuje (na przykład schody kręcone). Projektowanie schodów zajmowało zatem dużo czasu i wymagało dużej praktyki u stolarza. Obecnie projektowanie schodów odbywa się za pomocą specjalnych programów komputerowych typu CAD. Są na tyle proste w obsłudze, że ich użycie (a właściwie przetestowanie) poleca się każdej osobie, którą chociaż pobieżnie interesuje architektura.

Projektowanie schodów za pomocą programów komputerowych ma dwie zasadnicze zalety. Pierwszą z nich jest czas jaki oszczędzamy na wykonanie rzutu projektu. Kiedyś stolarz kreślił rysunek własnoręcznie, obecnie wprowadza potrzebne wymiary do systemu, a ten pokazuje mu możliwości typów schodów jakie stolarz może użyć do połączenia pięter w danym domu. Program komputerowy daje projektantowi również możliwość zobaczenia jak projekt wygląda w trój wymiarze. Daje to możliwość przetestowania najróżniejszych ewentualności. Tworzy się bowiem coś na wzór wirtualnego modelu schodów, który można modyfikować. Zatem na komputerze już można ustalić jakie konstrukcje na pewno nie będą pasować do domu.

Drugą zasadniczą zaletą jaką ma projektowanie schodów za pomocą programów CAD jest cena jaką musimy zapłacić za efekt końcowy. Cena przy obecnym projektowaniu komputerowym jest niższa niż przy projektowaniu ręcznym. Sprawia to, że zamawiane schody są przygotowywane nie dość, że szybciej to jeszcze za mniejsze pieniądze. Programy CAD pozwalają poza tym tworzyć wirtualne modele schodów wykonanych nie tylko z drewna, ale praktycznie z każdego rodzaju materiału budowlanego. Sprawia to, że każde nawet nietypowe zadanie zlecone przez klienta, jest możliwe do wykonania przez projektanta. Ważne jest aby potem ten projekt dało się wykorzystać w rzeczywistości, dlatego tak ważne są wymiary miejsca gdzie dane schody będą postawione. To jedno się nie zmieniło od lat pracy stolarskiej – trzeba znać konkretny wymiar aby móc przygotować materiał.

Projektowanie schodów  drewnianych oraz każdego innego elementu domu, który drewnem będzie pokryty, będzie wiązało się dodatkowo z zaplanowaniem materiałów, które trzeba będzie użyć do odpowiedniej impregnacji powstałej powierzchni. Drewno jest bowiem materiałem, które jest narażone na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych takich jak promieniowanie ultrafioletowe, ale również bakterie, grzyby i pleśń. Bez odpowiedniej impregnacji powierzchnia drewniana szybko ulegnie przetarciu, a następnie zacznie pękać. Zatem nie będzie nam służyć przez wiele lat, tylko trzeba ją będzie wymieniać po paru latach.

Najczęściej stosowanym materiałem impregnacyjnym są lakierobejce. Lakierobejca jest preparatem zarówno ochronnym jak i dekoracyjnym. Stosuje się ją do elementów drewnianych znajdujących się poza domem (meble ogrodowe, okna, altanki, boazerie zewnętrzne itp.) oraz do tych, które są pod dachem wewnątrz budynku (schody drewniane, meble, drzwi, okna). Lakierobejca zwiększa odporność tych powierzchni przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych oraz czynników atmosferycznych. Na rynku dostępna jest w wielu kolorach. Jest prześwitująca ponieważ jej celem jest uwypuklenie zalet drewna, podkreślenie jego słojów oraz nadanie powierzchni odpowiedniego blasku.

Film instruktażowy – malowanie drzwi Lakierobejcą Ochronno-Dekoracyjną VIDARON

Projektowanie schodów drewnianych lub każdego innego elementu, który drewnem będzie pokryty, powinno zakładać, że powierzchnia przed nałożeniem impregnatu powinna być odpowiednio przygotowana. Oznacza to, że lakierobejce możemy położyć na powierzchni, która jest odpowiednio wyrównana, przeszlifowana oraz oczyszczona z pyłu. Musi być sucha i dokładnie wyczyszczona. Prze użyciem lakierobejcy należy zastosować podkład gruntujący (zwłaszcza przy drewnie znajdującym się na zewnątrz domu).

Porównanie produktów (Impregnat, Lazura, Lakierobejca)

Lakierobejce stosuje się również w celu renowacji starych i popękanych powierzchni drewnianych. W tym celu również trzeba odpowiednio przygotować podłoże. Za pomocą papieru ściernego należy usunąć wszystkie nierówności, a następnie wygładzoną powierzchnię trzeba odpowiednio odpylić. Jeżeli na drewno wcześniej był nakładany preparat solny to nie powinno się stosować lakierobejcy. Wchodzi ona bowiem z tą substancją w szkodliwe dla drewna reakcje chemiczne. Może więc dojść do tego, że chcąc odnowić stare, drewniane meble, tak naprawdę uszkodzi się je jeszcze bardziej. Dlatego trzeba być bardzo ostrożnym stosując impregnaty zwłaszcza, że stosuje się je w dużej ilości. Na drewno nakłada się zwykle dwie warstwy lakierobejcy rozcieńczonej (mieszanka w stosunku 1 część wody na 4 części preparatu). Zazwyczaj należy jeszcze wcześniej przygotować odpowiedni grunt. Dlatego ilość użytych substancji będzie naprawdę duża.